Dichtbij zijn en niet loslaten! Dat was het thema van 2024 en onze grootste les. Het contact dicht bij de bewoners houden, werken aan vertrouwen, aansluiten bij behoeften en niet loslaten als het moeilijk wordt.
Van ambitie naar uitvoering
In deze rapportage – de Oogst van Oost – geven we de voortgang van het jaar 2024 weer. Na twee jaar van voorbereiding en plannen maken, gingen de meeste initiatieven in 2024 van start. Deze tijd is nodig geweest om tot een gezamenlijke aanpak te komen met ruim 50 partners.
Bij Leeuwarden Oost vormen onze werkprincipes (de 5 V’s) de basis van onze prioriteiten. In 2024 lag de focus op:
Voornemen Er is een impactfonds opgericht voor drie jaar. Hiermee kunnen we investeren in kansrijke initiatieven die vanuit de reguliere organisaties/ overheid niet gesteund kunnen worden.
Verbinding Het betrekken van bewoners en het opbouwen van relaties en vertrouwen kost tijd. We hebben samen plannen gemaakt en uitgevoerd in de wijken Bilgaard, Vrijheidswijk, Heechterp-Schieringen en Vlietzone. Hiervoor hebben we extra ingezet op communicatie en samenwerking met wijkorganisaties en informele leiders in de wijken.
Verandering We richten ons op systeemdoorbraken, innovaties en samenwerkingen tussen verschillende sectoren en domeinen. Doorbraken in 2024: gratis kinderopvang, pilot 100 gezinnen schuldenvrij en extra formatie in het MultiTeam veiligheid.
Vooruitgang Het doorbreken van armoede voor de nieuwe generatie is ons doel. Het werkt goed om mensen die hulp nodig hebben te koppelen aan mensen die hulp willen bieden. Zoals de initiatieven Taalmaatjes en Buurtgezinnen.
Verantwoording De ambities zijn uitgewerkt in smart-doelen en worden kwantitatief gevolgd via het dashboard Leeuwarden Oost. De monitoring is in ontwikkeling. De kennis die we opdoen wordt gedeeld via de nieuwsbrief, website, sociale media en bijeenkomsten. (de volgende Oost Ontmoet is op 4 juni – je kunt je nog aanmelden)
Geleerde lessen
Naast de voortgang per pijler (wonen, leren, werken, gezondheid en veiligheid) lees je in de rapportage ook onze geleerde lessen van 2024. Zo zien we dat het niet alleen belangrijk is de bewoners te vragen wat zij nodig hebben, maar ook om de professionals in de wijken zelf te laten bepalen wat er nodig is. Het is daarom essentieel dat zij goed gefaciliteerd worden. Continuïteit en nabijheid met de juiste persoon op de juiste plek is cruciaal voor de mensen in deze wijken waar het vertrouwen in instanties en overheid laag is.
Lees hier de Oogst van Oost, een samenvatting van de jaarrapportage 2024.
Liever de volledige rapportage lezen met alle cijfers? Dat kan hier.
Samen tuinieren, oogsten en ontmoeten in Leeuwarden Oost
In de Sociale Voedseltuinen in Leeuwarden Oost wordt niet alleen geoogst, maar ook geleerd, gelachen en verbonden
Sinds het voorjaar van 2025 zijn de eerste sociale voedseltuinen in Leeuwarden Oost actief: een hoofd locatie aan de Schieringerweg en de buurtmoestuin “De Toffe Peer” aan de Egelantiersstraat. In deze tuinen telen buurtbewoners – samen met professionele tuinders – verse, onbespoten groenten, fruit en kruiden. Wat geoogst wordt, is bedoeld voor huishoudens met een krap budget. Maar de tuin biedt méér dan voeding alleen.
“Hier ontstaan gesprekken terwijl er samen onkruid gewied wordt. Mensen komen tot rust, lachen, leren van elkaar – en gaan naar huis met verse groenten én nieuwe energie” zegt Erna van der Werff, coördinator Sociale Voedseltuinen Leeuwarden.
Sociale voedseltuinen
Leeuwarden Oost kampt al generaties lang met armoede, gezondheidsverschillen en sociale afstand. De voedseltuinen zijn een praktische en positieve manier om daar iets aan te doen. Ze zorgen niet alleen voor voedselzekerheid, maar ook voor:
Ontmoeting en verbinding: mensen leren elkaar beter kennen tijdens het tuinieren of oogsten.
Educatie: basisschoolklassen komen langs om te leren over gezonde voeding en duurzaamheid.
Beweging en mentale gezondheid: buiten werken aan iets tastbaars geeft voldoening.
Vrijwilligerswerk en leerplekken: van tuinieren tot helpen bij groentedistributie.
Iedereen is welkom om mee te helpen – vast of af en toe. Inmiddels zijn er meerdere vrijwilligers actief, van jong tot oud, van studenten tot mensen die re-integreren op de arbeidsmarkt.
Oogsten
Vanaf midden juni wordt er geoogst op de tuinen. Elke donderdag kunnen deelnemers langskomen om hun groenten te oogsten. Dit seizoen worden onder andere sla, paksoi, courgettes en aardappelen verwacht.
In Oosterwolde hebben ze ook een Sociale Voedseltuin waar al geoogst wordt. “Mijn dochter van 3 at eerst niets. Nu proeft ze alles wat we samen uit de tuin halen. Ze noemt de tuinvrijwilligers haar ‘groentetuinmevrouwen’. Dat zegt alles” weet een deelneemster daar te vertellen.
Kinderen maken kleurrijke mobiele tuinbakken
Samenwerken, voedsel en verbinding
De Sociale Voedseltuinen in Leeuwarden maken deel uit van Sociale Voedseltuinen Nederland – een groeiend netwerk van lokale initiatieven die zich inzetten voor voedselzekerheid, gezondheid en gemeenschapszin in heel Nederland.
In Leeuwarden Oost zijn de tuinen onderdeel van een bredere beweging om de wijk gezonder, groener en socialer te maken. Wat begint met een zaadje in de grond, groeit uit tot iets groots: verse oogst, nieuwe ontmoetingen en meer kansen voor bewoners. Zo werden tijdens een creatieve street art workshop kleurrijke mobiele tuinbakken beschilderd door wijkbewoners – een kunstzinnige ode aan samenwerking, voedsel en verbinding.
Nieuwsgierig geworden of wil je een steentje bijdragen? Kijk op www.svlwd.nl of volg de tuinen via LinkedIn, Instagram of Facebook.
Vakantie is zoveel meer dan even weg zijn
Vijfentwintig gezinnen uit Leeuwarden Oost die geen geld hebben om op vakantie te gaan, kunnen er deze zomer wél tussenuit. Leeuwarden Oost, de Vakantiebank en Toerisme Alliantie Friesland (TAF) slaan hiervoor voor de tweede keer de handen ineen. Vorig jaar ging Ingrid Kleef via dit initiatief met haar kinderen ‘glampen’ op een camping bij Sneek: “Het was echt gewéldig!”
Het is een favoriet gespreksonderwerp onder collega’s, vrienden en kennissen: waar gaan jullie naartoe deze zomer? Terwijl er bij best veel gezinnen, met name eenoudergezinnen, gewoon geen geld is om weg te gaan. Meer dan 38.000 gezinnen uit Friesland kunnen niet met vakantie in de zomer, blijkt uit cijfers van het Fries Sociaal Planbureau.
“Het gaat in elk geval om 9000 kinderen”, weet Sander Tjepkema van de Toerisme Alliantie Friesland (TAF), die het initiatief uitvoert voor Leeuwarden Oost. Vakantie doet veel meer met een mens dan alleen mee kunnen praten, vertelt hij. Ook dat is inmiddels wel duidelijk uit onderzoek. Vakantie geeft ontspanning, energie, kinderen kunnen avonturen beleven en vrienden maken. “Het kunnen levensveranderende situaties zijn”, weet Sander uit verhalen.
Vakantiebank
De Vakantiebank is opgericht door de toenmalige eigenaar van de Vrijbuiter in Roden, Gerard Kremer. Aanleiding was onder andere het feit dat hij op zoek was naar een goed doel wat hij wilde steunen als ondernemer, passend bij zijn onderneming. Inmiddels is de Vakantiebank uitgegroeid tot een stichting die landelijk actief is en dit jaar achthonderd vakantieweken (voor achthonderd gezinnen) in Nederland en België heeft ingekocht bij allerlei vakantieparken. Het motto: omdat iedereen op vakantie moet kunnen.
Geen rompslomp
Leeuwarden Oost biedt 25 gezinnen uit de vijf oostelijke wijken deze zomer een vakantie. Gezinsondersteuners in wijkcentrum Bilgaard, IKC’s en medewerkers van Amaryllis benaderen de gezinnen, zij kennen de situatie van deze gezinnen immers. De gezinnen krijgen een voucher en zoeken dan een week uit via de Vakantiebank. “Zij hoeven dus geen administratieve rompslomp door en kiezen wat hen aanspreekt en past: waddeneilanden, bos, dichtbij of ver weg.” Wat extra ondersteuning is soms ook nodig, vult Sander aan. “Denk aan regelen van kosten voor vervoer of zwemkleding.”
“Ik dacht eerst dat het een grapje was”
Ingrid Kleef is een van de inwoners van Leeuwarden Oost die vorig jaar op vakantie ging door Leeuwarden Oost/De vakantiebank. Op woensdagen komt ze regelmatig met haar vier jonge kinderen eten in het wijkcentrum Bilgaard. “Op een dag kwam een medewerker naar me toe”, vertelt ze. “Ik kwam in aanmerking voor een vakantie! Ik dacht eerst dat ze een grapje maakte. Eerder had ik wel eens papieren ingevuld, maar was dat alweer vergeten.”
Ingrid koos een camping in de buurt van Sneek. Met hulp van bus, taxi en ouders kon ze de reis maken naar de luxe safaritent. “De kinderen vonden het geweldig, de hele dag speelden ze met andere kinderen van hun leeftijd in het speeltuintje.” Met het vakantiebudget van Leeuwarden Oost kon Ingrid een elektrische bakfiets huren om boodschappen te doen. Ook maakte het gezin een boottochtje. Wat heel fijn was: de kinderen sliepen als een roos in de stapelbedden. “Ik was eigenlijk verbaasd, thuis is het soms gedoe. We zaten nu midden in de natuur, dat deed ons heel goed.”
Het was een geweldige week, vat Ingrid samen. “Even weg kunnen is zo fijn. Anders zit je alleen maar thuis. Dat is voor de kinderen niet goed, en ook niet voor mij. Ik kom van een zware tijd met huiselijk geweld en dit betekende voor mij ook weer vooruitkijken en genieten.”
Grofvuilproef in Leeuwarden Oost
Vanaf 20 januari 2025 lanceert de gemeente Leeuwarden een grofvuilproef op zes verschillende locaties. Elke veertien dagen kunnen bewoners hun grofvuil, zoals stoelen, banken en matrassen, kwijt in speciaal geplaatste containers. Wat nog bruikbaar is, kan door buurtbewoners gratis worden meegenomen. Dit initiatief richt zich op de wijken Heechterp-Schieringen, Vrijheidswijk, Bilgaard, Binnenstad en Oud-Oost, met als doel de afvalverwerking te verbeteren en de buurt schoner en leefbaarder te maken.
Waarom deze proef?
Veel grofvuil blijft nog steeds op straat liggen, wat niet alleen rommel veroorzaakt, maar ook irritatie oproept. Met deze proef wil de gemeente samen met de inwoners zorgen voor een schonere wijk en meer hergebruik van spullen. “Dit initiatief biedt de kans om niet alleen de wijk op te ruimen, maar ook samen spullen te hergebruiken en elkaar te helpen,” zegt Evert Stellingwerf, wethouder van de gemeente Leeuwarden.
Voor wie is de proef?
De grofvuilproef is bedoeld voor inwoners van de zes deelnemende wijken. Inwoners uit andere wijken kunnen, zoals altijd, onbeperkt gratis hun grofvuil naar de milieustraat brengen, zolang ze het gescheiden per materiaalsoort aanleveren. Twee medewerkers van Omrin houden in de gaten dat alles goed verloopt. Na afloop van de middag wordt de container opgehaald om onveilige situaties zoals brandstichting en diefstal te voorkomen.
Recycling
“Je kan niet alleen spullen kwijt, maar wat nog bruikbaar is, kan door buurtbewoners gratis worden meegenomen. Het is eigenlijk een heel sociaal initiatief. We doen ook veel contacten op in de buurt” zegt Elske van der Kooi – de Beer van Omrin in Bilgaard. Zo nodigde fietsenmaker Hassan, medewerkers van Omrin uit voor een bakje koffie. “En een mevrouw verruilde haar inboedel voor spullen uit de container. Van haar kregen we ook nog koekjes en thee omdat de eerste dag zo koud was.”
Dit initiatief is mede mogelijk dankzij het Programma Leeuwarden Oost. De uitvoering wordt verzorgd door Omrin in opdracht van de gemeente Leeuwarden. De precieze locaties en tijden zijn te vinden op de website: www.leeuwarden.nl/grofvuilproef.
Bezoek Groningen-Noord
Vanuit het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid bracht Groningen Noord een bezoek aan Leeuwarden Oost. Dit bezoek was onderdeel van twee geplande bezoeken en bracht verschillende partijen samen, waaronder Wijkmakers, Elkien en Nieuw Elan.
Het bezoek begon in Heechterp-Schieringen waarin de gemeente Leeuwarden en Elkien vertelden over de aankomende vernieuwingen voor de wijk Heechterp-Schieringen. Daarbij ging Elkien dieper in op de ‘Sociale Plus’, een aanpak waarbij bewoners een nieuwe start krijgen in een nieuwe woning met ondersteuning op sociale vraagstukken. De bezoekers uit Groningen kregen inzicht in de plannen die de leefbaarheid en veiligheid in de wijk moeten verbeteren.
In Buurthuis Welgelegen vertelde de gemeente over de plan van aanpak voor de Vlietzone, een gebied dat volop in ontwikkeling is.
Tijdens wandelingen door een deel van Leeuwarden Oost konden de bezoekers de huidige situatie zien aanschouwen en ideeën uitwisselen over mogelijke verbeteringen.
Door gezamenlijk op te trekken en van elkaar te leren, kunnen de betrokken partijen bijdragen aan een veiligere en leefbaardere toekomst voor bewoners in Groningen Noord en Leeuwarden Oost.
Het bezoek in foto’s
Terugblik op het Leeuwarden Oost Event
Inspiratie, workshops, ontroering en elkaar nog beter leren kennen. Het was er allemaal tijdens ons event op 27 november. 170 organisaties en bewoners kwamen naar het event in het Tryater. De rode draad van de middag was: in de schoenen van… Hoe is het om in de schoenen van een professional binnen Leeuwarden Oost te staan, een kind, een vrijwilliger of buurtgenoot?
Het programma Leeuwarden Oost heeft drie jaar na de start de eerste resultaten geboekt, zo vertelde programmadirecteur Marloes Schreur aan presentatrice en dagvoorzitter Eva Eikhout. Dat zijn bijvoorbeeld de extra ontwikkeltijd voor kinderen in de elf IKC’s voor sport, cultuur of ontwikkelen van sociale vaardigheden. Ook Buurtgezinnen is een groot succes en wordt nu over de hele stad uitgebreid. “Bijzonder was ook een project waardoor dertig gezinnen op vakantie konden die dat nooit hadden gedaan. Dan heb je huilende gezinnen aan de telefoon.”
“Volhouden is een belangrijke. Er is geduld nodig voor echte doorbraken.”
Om stappen te zetten is er volgens Schreur blijvend een goede ondergrond nodig. “Het is fijn dat het Rijk blijvend investeert, twintig jaar, zodat we ook echt veranderingen kunnen bewerkstelligen. We zijn ook blij dat private fondsen uit Leeuwarden willen investeren als het de overheid niet lukt.” Maar ook uitdagingen zijn er volop. “Volhouden is een belangrijke. Er is geduld nodig voor echte doorbraken. Focus en verbinding met samenwerkingspartners en bewoners zijn heel belangrijk om voortdurend bij stil te staan.”
Projecten in stroomversnelling
Zes samenwerkingspartners vertelden in een notendop wat er inmiddels is bereikt voor de bewoners van de oostelijke wijken. Zo krijgt het sisterhoodprogramma van dbieb, waarbij vrouwen werken aan empowerment, een vervolg en worden jongeren weerbaar gemaakt om minder verleid te worden tot criminaliteit via het Preventie met Gezag-multiteam.
Een wijkbeheerder van de Vrijheidswijk vertelde wat een basisbaan voor een vrijwilliger betekent: deze liet haar huilend zien dat haar eerste loon op haar rekening stond. De kleine vergoeding voor klussen die wijkbewoners via het bewonersbedrijf in Heechterp-Schieringen krijgen, kan veel uitmaken, zo blijkt uit een ander verhaal.
“We vertellen allemaal alsof het vanzelfsprekend is”
Bewoners hebben het gevoel ergens bij te horen en ontmoeten andere mensen. Tot slot vertelt een medewerker van Amaryllis hoe de sociale plus werkt. Bewoners van flats die gesloopt worden in Heechterp-Schieringen worden ondersteund om vroegtijdig eventuele problemen aan kunnen te pakken, zodat ze met een nieuwe start in een nieuwe woning kunnen.
“We vertellen het allemaal alsof het vanzelfsprekend is”, concludeert wethouder Nathalie Kramers van gemeente Leeuwarden als ze de resultaten heeft gehoord. “Maar drie jaar geleden waren dit alleen nog wilde plannen. De afgelopen maanden zijn ontwikkelingen in een stroomversnelling gekomen. Het is ook steeds meer een samenzang in plaats van losse onderdelen. Het ontroert me.”
YETS, de kracht van kwetsbaarheid
Ontroerend was ook de bijdrage van Peter Ottens, die Youth Empowerment Through Sport (YETS) oprichtte. Hij realiseerde zich al jong dat veel van zijn leeftijdgenoten in de Schiedamse wijk waar hij opgroeide geen rolmodellen hadden, terwijl hij in een liefdevol gezin opgroeide “Ik was degene met het minste talent voor basketbal, hoe kon het dat ik de enige was die naar Amerika ging om te basketballen op een college?” YETS gebruikt een nieuwe stijl jongerenwerk met sport als ingang en gedragsverandering met zelfregie als doel. De woorden van een meisje dat seksueel misbruik nooit aan andere hulpverleners vertelde, maar wel aan Ottens, vormde de basis voor de huidige aanpak van YETS.
“Goede leiders gaan voor in kwetsbaarheid”
“Het ging erom dat ik emotie liet zien, ik geen laptop open had, ik nam zoveel tijd als het gesprek vroeg en ik was 24/7 bereikbaar.” Ook geeft Ottens aan het belangrijk is dat jongeren eerst afscheid kunnen nemen van het oude voor ze het nieuwe welkom heten. “Goede leiders gaan voor in kwetsbaarheid. We gaan vaak te snel naar het advies, de mening en de oplossing.”
Verschillende workshops en veelzijdig sporten
Na het plenaire gedeelte was er gelegenheid om bij te kletsen en workshops te volgen. In de schoenen van je held staan kon tijdens een workshop acteren. Een jongere bracht de rap die hij maakte tijdens de rapworkshop na afloop ten gehore. Ook werden plankjes voor een buurtbank geknutseld, konden we op de foto met een typisch Leeuwarder achtergrond en was er een expositie van portretten gemaakt door leerlingen van basisschool Aventurijn.
“Skills-garden wordt een groot speelparadijs voor jong tot oud.”
Oud-schaatser en projectleider ASM van bv SPORT, Bob de Jong, maakte ons warm voor het Athletic Skills Model (ASM). Samen met Ukkepukvoetbal liet hij ervaren dat het wetenschappelijk aangetoonde model met tien grondvormen gevarieerd, speels en leuk is. “ASM zorgt voor minder blessures, mensen worden creatiever en de sportprestaties gaan omhoog.” Verheugd is De Jong over de Skills-garden die op de plek van het oude Cambuurstadion gaat komen. “Het wordt een groot speelparadijs voor jong tot oud waar je kunt voetballen en basketballen maar ook een sociale ontmoetingsplek om te starten met wandelen of fietsen.”
Doorbraken
De grote zaal was intussen gevuld met deelnemers die benieuwd waren naar de workshop gebiedsdoorbraken van het Instituut voor Publieke Waarden (IPW): Het kan eenvoudiger! Het instituut onderzoekt de publieke zaak en ontwikkelt instrumenten om die te verbeteren. Bijna iedereen herkent de nadelen van bureaucratie, meerdere wetten en verschillende ‘potjes’, terwijl we impact willen maken voor de bewoners van Leeuwarden Oost.
“Wat zou je het liefst doen als de bureaucratie niet bestond?”
IPW-actieonderzoeker Friso Landstra geeft een aantal inspirerende voorbeelden van systeemdoorbraken en ontschotting, of regelgeving waarin meer op outcome wordt gestuurd. Een integrale verordening binnen de gemeente Terneuzen of het instellen van een buurtbudget bijvoorbeeld. Of de proeftuin van de wijk Ruwaard binnen gemeente Oss. Het doel hiervan is een vitale wijk waar bewoners tegen lagere kosten een betere gezondheid ervaren. Volgens Landstra is er met de juiste instrumenten veel meer mogelijk dan we denken. Zijn vraag blijft ook aan het einde van de inspirerende en gezellige middag nog hangen: “Wat zou je het liefst doen als de bureaucratie niet bestond?”
Tijdens het LO Event hebben bezoekers hun wensen opgeschreven voor Leeuwarden Oost. Veel wensen gingen over een beter leven voor de bewoners; zonder schulden en in een veilige omgeving wonen.
Enkele concrete wensen waar we mee aan de slag gaan:
Verschillende culturen met elkaar in contact brengen voor meer begrip onderling
Trainingen/cursussen voor informele leiders in de wijken
Meer vrijwilligers aan de slag in de wijken
Meer activiteiten voor jongeren door de school geregeld, zodat ze kennismaken met activiteiten die ze zelf niet zo snel doen.
Nieuw plan van aanpak in de Vlietzone
De Vlietzone moet een veilige, levendige en aantrekkelijke wijk worden. Daarom is er een nieuw plan van aanpak opgesteld, dat op 3 december door het college is goedgekeurd en aan de raad is voorgelegd.
Volgens wethouder Nathalie Kramers, verantwoordelijk voor Leeuwarden Oost en de Vlietzone, is het plan tot stand gekomen met input van bewoners, het wijkpanel, Vlietvaardig, de ondernemersvereniging Vliet en Buurthuis Welgelegen. De uitvoering zal in samenwerking met diverse partners plaatsvinden, waaronder de politie, woningcorporaties en welzijnsorganisaties. Jongeren worden betrokken via het project ‘Tienskip in de wijk’. Dit heeft geleid tot een gezamenlijk en volledig plan.
Maatregelen
Het plan richt zich op vier thema’s: vertrouwen in elkaar, prettig wonen, veilig wonen en een levendige buurt. Er wordt veel aandacht besteed aan het bestrijden van ondermijning en huisjesmelkers. Daarnaast zijn er plannen om de wijk groener te maken en extra activiteiten te organiseren, zoals evenementen, om de sociale interactie te bevorderen. Om afvalproblemen te verminderen, wordt er bijvoorbeeld regelmatig een grofvuilcontainer geplaatst. Bestaande maatregelen, zoals het tegengaan van woningsplitsing, blijven van kracht.
Het nieuwe plan bouwt voort op het plan van aanpak uit 2019, dat meerdere keren is geëvalueerd en aangepast. Sindsdien zijn er al verschillende maatregelen genomen, ook via het Manifest Vlietzone en de plannen voor Leeuwarden Oost. De komende jaren wordt het plan gemonitord op veiligheid en leefbaarheid.
Financiën
De afgelopen jaren is er extra geïnvesteerd in de Vlietzone, onder andere door het interventieteam en de buurtregisseur. De uitvoering van de maatregelen valt grotendeels binnen de bestaande budgetten. Sommige maatregelen, zoals de invoering van een verhuurdersvergunning, vereisen extra financiële middelen die in het voorstel aan de raad worden opgenomen. Andere grootschalige projecten, zoals de herinrichting van het Vliet en economische impulsen, zijn afhankelijk van financiering door het Rijk (Regio Deal).
Woensdag 27 november is het Leeuwarden Oost Event in het Tryater. Het belooft een gezellige, informele middag te worden met partners, vrijwilligers en bewoners. Het draait deze middag helemaal om netwerken, inspiratie opdoen en vooral elkaar nog beter te leren kennen. Kom jij ook?
Elke twee weken is sociaal werker Liesbeth Oberman vanuit het Gezinslab aanwezig in de huisartsenpraktijk. Op donderdagochtenden tussen tien en twaalf uur kunnen patiënten zonder afspraak binnenlopen met hun vragen. “We willen de drempel zo laag mogelijk maken,” zegt Liesbeth tijdens een van haar eerste spreekuren. Dit is de eerste keer in Nederland dat een sociaal werker op deze manier in een huisartsenpraktijk werkt. Door deze samenwerking met het Gezinslab krijgen patiënten niet alleen medische hulp, maar ook sociale ondersteuning. Dit helpt hen om zich beter te voelen en hun problemen aan te pakken.
Echt verder helpen
Liesbeth ziet regelmatig dat mensen de drempel naar ondersteuning niet overstappen. “Een taalbarrière maakt het lastig, een logistiek probleem of wantrouwen en schaamte. Maar ook weten mensen soms niet goed waar ze terecht kunnen.” Ze verwacht dat bewoners door het spreekuur makkelijker binnenlopen of via een van de veertien medewerkers van de huisartsenpraktijk worden doorverwezen. “Voor de praktijk en ook het consultatiebureau is het helder: hier zit de expertise op sociaal gebied.”
Liesbeth lost zelf waar mogelijk problemen op en beantwoordt vragen, maar verwijst ook door naar bijvoorbeeld de buurtservicepunten, waar vrijwilligers helpen met het invullen van formulieren of het aanvragen van uitkeringen en toeslagen. Ze zal daarbij inschatten of iemand ook echt zelf actie zal ondernemen. “Als ik denk dat dat niet zo is, kan ik meegaan.”
Welzijn op recept
De nauwe samenwerking en het instellen van een sociaal spreekuur binnen de huisartsenpraktijk is nieuw in Leeuwarden en past bij een landelijke trend: Welzijn op recept. Deze integrale vorm van zorg voor mensen met psychosociale klachten wordt in meer dan 175 gemeenten uitgevoerd (slechts een enkele in Friesland). In plaats van het ‘traditionele pilletje’ verwijst de huisarts patiënten door naar een welzijnscoach.
Huisartsenpraktijk
Bewoners van Bilgaard verder willen helpen is ook de motivatie van praktijkhouder en Physician Assistant (PA) Akke van Dijk. Samen met haar man Ian Bosma nam Akke de praktijk in 2023 over, een ongebruikelijke stap, omdat de praktijkhouder normaal gesproken van oudsher huisarts is. “Ik werkte hier een jaar toen huisarts Gert Wiegman zei met pensioen te willen. Een stille ramp dreigde, want er was geen opvolger. Ian en ik zijn toen het avontuur aangegaan. Wij vonden het niet kunnen dat 2000 mensen hier in de wijk geen huisarts meer hebben.”
Ook zij ervaart regelmatig dat problemen niet medisch zijn. “Weinig geld hebben zorgt bijvoorbeeld voor stress en slapeloosheid, waaruit ook andere klachten kunnen ontstaan. Mensen komen nu misschien naar de huisartsenpraktijk terwijl ze beter af zijn bij Amaryllis.”
De komst van het spreekuur verlaagt mogelijk ook de druk op de huisartsenpraktijk. Van Dijk is groot voorstander van taakdifferentiatie binnen de zorg. “Daarom hebben we bijvoorbeeld een ouderenverpleegkundige in dienst. Zij komt bij de mensen thuis, het is zo fijn dat we nu tijd hiervoor hebben.”
Meer bewegen voor betere motoriek
‘Motoriek van kinderen is om te huilen’ schreven de NRC, LC en het Friesch Dagblad. Uit onderzoek blijkt dat basisschoolkinderen steeds meer moeite hebben met bijvoorbeeld het vangen en gooien van een bal, touwklimmen en goed balanceren.
Kruipen, lopen, rennen gooien of springen. Het zijn basishandelingen waarbij je een goede motoriek nodig hebt. Toch gaat de motoriek van kinderen achteruit. Meerdere zaken spelen hierbij een rol zegt Sido de Schiffart, manager Sportontwikkeling van bv SPORT. “Het is bijvoorbeeld niet meer vanzelfsprekend dat kinderen buitenspelen. Er is ook minder ruimte voor kinderen om te spelen waardoor bewegen moeilijker wordt gemaakt. Maar er zijn lichtpuntjes. In de gemeente Leeuwarden zie je dat er bij nieuwe ontwikkelingen zoals in Leeuwarden Oost, meer rekening met groen en bewegen wordt gehouden.”
Bewegingsonderwijs
Je leven lang genoeg bewegen en sporten begint al op de basisschool, met goed en voldoende bewegingsonderwijs. “Toch zie je dat gymles voor veel meesters en juffen er iets bij is. Wij van bv SPORT bieden scholen dan ook tegen betaling een vakleerkracht aan. De leraren hebben zo meer ruimte om andere lessen voor te bereiden en de kinderen krijgen goed bewegingsonderwijs.”
MQ Scan
Bij ongeveer 40 basisscholen volgt bv SPORT de motorische ontwikkeling van kinderen met behulp van de MQ Scan. De MQ Scan is een wetenschappelijk bewezen meetinstrument. Het bestaat uit een kleine beweegbaan, opgebouwd volgens duidelijke uitleg en gemaakt van de materialen die je standaard in een gymzaal aantreft. Hoe lang een kind erover doet om de baan af te leggen, geeft aan of het kind voor zijn of haar leeftijd goed, gemiddeld of matig presteert op motorische vaardigheden. Deze informatie wordt gebruikt door vakleerkrachten om gymlessen aan te passen.
Informatie
“Onze Buurtsportcoaches organiseren naschoolse sportprogramma’s, bijvoorbeeld met lokale sportclubs. Zo blijven de kinderen in beweging. Bovendien moedigen wij buitenspelen aan en helpen we ouders/verzorgers met het aanmelden van kinderen bij het Jeugdfonds Sport en Cultuur. Mooi om te zien dat er zo’n fonds is zodat ieder kind aan sport kan doen”, vult Sido aan.
Leeuwarden Oost
Op de plek waar nu nog het oude SC Cambuurstadion staat komt straks een speciale ontmoetings- en bewegingsplek. “Dat moet echt een plek worden waar mensen van jong tot oud bij elkaar komen en samen gaan bewegen. Dat bewegen moet zo veelzijdig mogelijk zijn, want dat zorgt voor betere prestaties, het voorkomen van blessures en het zorgt voor meer creativiteit. En het belangrijkste hiervan, het levert weer meer én langer beweegplezier. Zo zien wij dat graag: inwoners die blij zijn van sport en dat blijven!”
Let op!
De website die u probeert te laden werkt niet in Internet Explorer. Wij adviseren u gebruik te maken van 1 van onderstaande browsers: