Wat begon als een initiatief om mensen met een krappe beurs te voorzien van verse groenten en fruit, is uitgegroeid tot een plek van verbinding, leren en samendoen. De sociale voedseltuin aan de Schieringerweg in Heechterp (Leeuwarden Oost) is sinds maart 2025 een bekende plek in de wijk. En er is goed nieuws: vanaf volgend seizoen mag de tuin uitbreiden. De vergunningen zijn rond en dankzij een bijdrage van het Coöperatief Dividend van Rabobank kan er een nieuw stuk grond worden ingericht.

Van voedselbank naar sociale ontmoetingsplek

De tuin begon met een duidelijk doel: onbewerkt voedsel beschikbaar maken voor mensen die het nodig hebben. In een tijd waarin bewerkt voedsel steeds meer de norm is, biedt deze tuin een gezond alternatief. Inmiddels doen vijftig mensen hier wekelijks hun boodschappen. Op achthonderd vierkante meter teeltonoppervlak groeien groenten en fruit die niet alleen op het bord belanden, maar ook gesprekken op gang brengen.

Erna van der Werff, coördinator van Stichting Sociale Voedseltuinen Leeuwarden, ziet dagelijks hoe de tuin mensen samenbrengt. “Mensen komen hier niet alleen voor groente,” vertelt ze. “Ze komen voor contact, voor een praatje, voor het gevoel ergens bij te horen.” Vrijwilligers en deelnemers wisselen recepten uit in een WhatsAppgroep met 45 mensen. Want wat doe je met venkel? Hoe maak je iets lekkers van courgette? Het delen van kennis en smaken verbindt mensen van verschillende achtergronden.

De volgende stap: uitbreiding en een Voedselbeleefbos

Dankzij de subsidie van Rabobank (Coöperatief Dividend) kan de tuin uitbreiden met onder andere een grotere schooltuin, het ‘Voedselbeleefbos’. Vanaf maart 2026 kunnen meer leerlingen van verschillende IKC’s uit Leeuwarden Oost elke woensdag naar de tuin komen. Dit sluit aan bij het project Rijke Schooldag, waarbij kinderen extra ontwikkeltijd krijgen. Hier leren ze niet alleen over gezonde voeding, maar ook over natuur, samenwerken en duurzaamheid.

Daarnaast heeft Leeuwarden Oost een vervolgfinanciering aangevraagd bij het Rijk. Naar verwachting horen we hierover tegen het einde van dit jaar meer.

Meer dan alleen voedsel

Met deze uitbreiding groeit de sociale voedseltuin uit tot een plek die niet alleen draait om eten, maar ook om ontmoeting en ontwikkeling. In Heechterp leven en werken we samen met zo’n tien verschillende nationaliteiten. “Ik ben hier Nederlands aan het leren,” vertelt een vrijwilliger uit Syrië. Taalcoaches ondersteunen hierbij, zodat de tuin niet alleen een bron van voeding is, maar ook van integratie en ontwikkeling.

Het landelijke concept van sociale voedseltuinen zet in op samenwerking: een ervaren tuinder werkt samen met vrijwilligers van alle leeftijden en achtergronden. Het resultaat? Een groene plek die armoede tegengaat én sociale cohesie versterkt.

Samen werken aan een toekomst zonder generatiearmoede

De sociale voedseltuin in Heechterp is één van de acht sociale voedseltuinen in Nederland die kennis deelt en samenwerkt om armoede te doorbreken. Erna vat het mooi samen: “We helpen mensen met een krappe beurs om gratis van gezond en onbewerkt voedsel te voorzien. Maar het gaat om veel meer dan eten: het gaat om samen leren, samen groeien.”

Met partners zoals Leeuwarden Oost en de gemeente zetten we stappen om mensen niet alleen vandaag te helpen, maar ook kansen te creëren voor de volgende generatie.

Wat levert de inzet van het programma Leeuwarden Oost op? Kan een effectmeting of een Maatschappelijke Kosten en Baten Analyse (MKBA) inzicht bieden, en hoe werkt dat dan? FNO, Purpose en het programma Leeuwarden Oost ontwikkelden dit jaar in een mini-pilot; een tool die bruikbaar is als uniforme aanpak.

Projecten en programma’s die het leven van inwoners van Leeuwarden Oost moeten verbeteren beslaan vaak verschillende dimensies of leefgebieden. “Een verandering op het ene gebied kan groot effect hebben op een ander gebied”, legt coördinator gezondheid Anne Marie Schepers van Leeuwarden Oost uit. “Thema’s als werk, financiën, kinderopvang, gezondheid: ze grijpen allemaal op elkaar in.” Dit betekent ook dat niet eenvoudig inzichtelijk te maken is wat het effect van één bepaalde interventie is. 

Leefgebieden

Het leefgebiedenmodel dat maatschappelijk advies- en onderzoeksbureau Purpose eerder had ontwikkeld werd in 2024-2025 onderzocht in een pilot in Leeuwarden. Deze werd gefinancierd door sociaal vermogensfonds FNO, dat in het kader van haar programma Samen Kansrijk en Gezond zeven jaar lang impactonderzoek in Leeuwarden Oost doet. Programmaleider Reshma Roopram van FNO is erg enthousiast over het leefgebiedenmodel, ook omdat het financiering makkelijker kan maken. “Vaak wordt namelijk als voorwaarde gevraagd dat de werking van een interventie bewezen kan worden.” 

In het leefgebiedenmodel vormen de leefgebieden (zoals huisvesting, sociaal netwerk, werk en mentale gezondheid) een belangrijk uitgangspunt voor het meten van effecten. Om focus en overzicht te creëren is het volgens Jonathan Fink-Jensen van Purpose belangrijk om vooraf te bedenken op welke leefgebieden een veranderaanpak zich gaat richten. “Wat wil je bereiken? Vaak richten interventies zich op een aantal leefgebieden.”

Werkt het?

Leeuwarden Oost kreeg de afgelopen jaren vaak de vraag: werkt het? Wat levert dit project op voor de bewoner en samenleving? “We vroegen ons steeds vaker af hoe je impact kunt meten en welke methoden hiervoor geschikt zijn”, aldus Anne Marie Schepers. “De onderzoeksvraag die samen met Purpose is opgesteld: Hoe kunnen we komen tot een werkwijze voor het meten van effecten en het opstellen van MKBA’s die breed binnen Leeuwarden Oost toegepast kunnen worden?” Om de vraag te kunnen beantwoorden hoe de kosten zich tot de maatschappelijke baten verhouden hanteert Purpose de SROI-methodiek (de social return on investment). Om de maatschappelijke waarde van bereikte effecten vast te stellen heeft Purpose onder andere een maatschappelijke prijslijst opgesteld. Dit is een actuele database van kosten en baten, zoals de inzet van jeugdzorg of justitie. De lijst wordt secuur bijgehouden en jaarlijks geïndexeerd op basis van inflatiecijfers. “Ook geven we een betrouwbaarheidsscore aan: hoe betrouwbaar is de bron waar we uit putten?”

Bilgaard

Twee sociaal ondernemers, wijkcentrum Bilgaard (wijkbedrijf en Gezinslab) en de Dreamfabryk, hadden intussen al ervaring met het meten van effecten. “Dit was binnen de pilot resultaatfinanciering”, vertelt zakelijk leider Dick Bootsma van het wijkcentrum. De manier van verantwoorden zorgde volgens hem voor minder rompslomp en meer mogelijkheden voor de bewoners, bijvoorbeeld om een cursus te kunnen volgen. “Het gaat erom dat mensen zich hier prettig voelen en kunnen ontwikkelen, als ze willen.” Voor het meten van impact stelde hij bij de intake vragen aan de bewoner en na een periode dat er een stap is gezet, opnieuw. Dat ging eigenlijk heel relaxed, aldus Dick Bootsma. Het draagt bij aan meten van impact maar maakte hem ook bewuster van de verschillende leefgebieden en het belang van doorvragen. 

Gezien

Manuella Djakie is één van de bewoners die de vragenlijst invulde. Sinds ongeveer negen maanden werkt ze via de basisbaan als receptionist bij het wijkcentrum. Maar ze doet meer: ze is ook gastvrouw en helpt in de keuken. Manuella woont sinds 2016 in Nederland. Na een verblijf bij stichting LIMOR, een organisatie die tijdelijke opvang en begeleiding biedt, en een auto-ongeluk besloot ze haar leven een nieuwe richting te geven. “Ik wist nog niet precies hoe, maar ik wilde mezelf ontwikkelen,” vertelt ze.

In 2022 nam ze zelf contact op met de sociale dienst: “Ik wil uit de uitkering.” Via hen kwam ze terecht bij het wijkcentrum in Bilgaard, dat ze al kende van de ontbijttasjes die ze daar soms haalde. Vanaf het eerste moment voelde ze zich er welkom. “Je wordt hier echt gezien,” zegt ze. En dat maakte voor haar een wereld van verschil.

Sindsdien heeft ze op meerdere gebieden vooruitgang geboekt. Ze volgde een cursus communicatie en verbeterde haar Nederlands. Haar wens? “Ik wil me hier in het wijkcentrum graag verder ontwikkelen.”

Blijven leren

Naast gegevens van de pilot Resultaatfinanciering zijn ook gegevens van de effectmeting/MKBA over de inzet van lifecoaches meegenomen in de pilot over het meten van impact. De tool is in brede zin toepasbaar, zo is de conclusie van Leeuwarden Oost en Purpose, en het werken met leefgebieden is goed bruikbaar. “Hiermee kun je beleidsmakers inspireren”, aldus Reshma Roopram van FNO, die benadrukt hoe belangrijk het ervaringsperspectief van bewoners is. “Te vaak wordt nog vanuit beleidsmakers aanbodgericht gewerkt. Mooi wat hier in Leeuwarden gebeurt.”

Anne Marie Schepers van Leeuwarden Oost vindt het prettig om op deze manier nieuwe wegen te bewandelen, om bewoners verder te kunnen helpen. “Je kunt niet alleen na afloop terugkijken, maar ook vooruitblikken, modelleren: wat moet dit project opleveren? Of monitoren, zodat je tussentijds eventueel kunt bijsturen.” Purpose hoopt dat de tool gebruikt gaat worden om de impact in de wijken meetbaar én merkbaar te maken. Jonathan Fink-Jensen: “Gebruik deze methode om als organisaties te blijven leren: wat maakt het verschil voor de bewoner?” 

Routekaart impact meten

Ontdek de routekaart met vier heldere stappen om tot een MKBA (Maatschappelijke Kosten-Batenanalyse) te komen. Deze tool helpt je om impact gestructureerd en onderbouwd in kaart te brengen.

Met deze routekaart krijg je direct inzicht in hoe je effecten kunt meten, onderbouwen en communiceren. Praktisch, toepasbaar en waardevol voor iedereen die werkt aan maatschappelijke impact.

Wil je meer weten over deze methode?

Neem dan contact op met Purpose via www.purpose.nl, +31 30 27 69 154 of info@purpose.nl

Voor veel gezinnen in Leeuwarden Oost is vakantie niet vanzelfsprekend. De kosten, zorgen en dagelijkse stress maken het lastig om er even tussenuit te gaan. De Vakantiebank biedt uitkomst: een initiatief dat vakanties mogelijk maakt voor mensen die leven rond de bijstandsnorm. Een paar dagen weg uit de sleur, in een rustige omgeving, kan veel betekenen. Marijke, een inwoner van Leeuwarden Oost, ging met haar gezin via de Vakantiebank op vakantie.

Sinds het faillissement van het bedrijf van haar man in 2019 leeft Marijke met haar gezin in een situatie die veel vraagt. De schulden stapelden zich op, en hoewel haar man hard werkt, is het leven zwaar. Inmiddels zitten ze in een traject om daaruit te komen, met april 2026 als stip op de horizon.

Via de school van haar dochter kwam Marijke in contact met Nynke van Amaryllis. “Ik ben bij Nynke om veel te ventileren, maar ook om figuurlijk en soms zelfs letterlijk bij de hand genomen te worden tussen alle rechten en mogelijkheden,” vertelt ze. Die steun gaf haar houvast in een periode waarin alles onzeker was.

Toen Nynke hoorde dat er plekjes vrij waren bij de Vakantiebank, twijfelde ze geen moment. Ze gaf Marijke en haar gezin op. Even weg uit de thuissituatie, om op adem te komen en nieuwe energie op te doen. “Vakantiebank kwam met het bericht dat we op vakantie mochten! Dat voelde als zo’n GROOT cadeau, dat is niet te omschrijven,” zegt Marijke. “Je zit in zo’n uitzichtloze situatie, het voelt alsof je er nooit meer uitkomt. En dan ineens mag je even weg.”

Toch was het niet meteen feest. “Ik keek er ook eerst echt even tegenop. Ik kon mij geen voorstelling maken om even weg te zijn. De situatie van alles geeft veel stress en gevoel van onrecht. Je staat continu aan.” Ze voelde zelfs druk om te ontspannen, wat juist averechts werkte. Ook haar man zag eerst beren op de weg: de auto was kapot. Gelukkig kon een familielid helpen, en zo vertrokken ze uiteindelijk met het gezin richting Garderen.

Vanaf het moment van aankomst voelde alles anders. “Alle zorgen en opgelegde druk verdwenen als sneeuw voor de zon toen de receptie ons persoonlijk welkom heette en echt de tijd nam om ons te verwelkomen. Zo’n warm welkom, je hart vult gewoon.” In het huisje stond zelfs iets lekkers op tafel. “Dat is gewoon echt zó lief.”

De dagen in de natuur deden haar goed. “Je bent gewoon echt even ergens anders. Ik dacht: je neemt je zorgen mee, maar toch blijft heel wat thuis. Het blijft tussen die vier muren van je huis.” De rust, het groen, de andere omgeving, het gaf ruimte om op adem te komen.

Wat haar het meest raakte, was een uitspraak die ze nooit meer vergeet:
“Iemand zei eens tegen mij: je bent niet je schulden. Ik dacht dat ik me ernaar moest gedragen en kleden. En dan ben je daar en dan mag je gewoon genieten. Dat voelt heel goed.”

De ervaring heeft haar kijk veranderd. “Dat mensen zo vrijgevig zijn en echt iets nobels doen en liefdevols, dat neem ik voor de rest van mijn leven mee. Daar word je zelf ook een onbaatzuchtige mens van.” Ze voelde dat de Vakantiebank geen commercieel initiatief is, maar echt bedoeld om mensen te helpen.

Aan anderen die twijfelen om mee te doen, heeft ze een duidelijke boodschap:
“Doen, want het brengt je heel veel.” En of ze nog een keer mee zou willen? “Mijn eerste antwoord is zeker ja, maar ik wil anderen het ook gunnen, die ervaring. Dus eigenlijk wil ik niet nog een keer. Ik wil die ruimte voor anderen laten.”

Wie van jongs af aan leert verstandig met geld om te gaan maakt later betere keuzes en voorkomt problemen. Praktijkscholen De Brêge en Comenius Zamenhof, JINC, Geld- Wijs en Leeuwarden Oost maakten daarom een lesprogramma op maat over financiën en tijdbesteding. “Aansluiten bij de belevingswereld zorgt ervoor dat de leerlingen het leuk vinden.”

Na de zomervakantie kregen alle derdejaarsleerlingen van praktijkonderwijs De Brêge en Comenius Zamenhof financiële educatielessen. “Ze zijn dan een jaar of veertien, vijftien”, vertelt directeur Kathy Arends-Drijver van De Brêge. Het is een leeftijd waarop kinderen vaak meer zelfstandig met geld omgaan. “We merkten dat veel van onze leerlingen vaardigheden en inzichten op dit gebied missen.” 

Daarbij is uit onderzoek bekend dat steeds meer jongeren in de problematische schulden komen, vult Bianca Akkerman van JINC Noord-Nederland aan, een organisatie die als doel heeft de kansengelijkheid voor kwetsbare jongeren te vergroten, met name gericht op de arbeidsmarkt. Ze is – net als Kathy – gedreven om het probleem aan te pakken. “Financiële moeilijkheden hebben grote effecten op andere leefgebieden en veroorzaakt ernstige stress”, legt Bianca uit. “Als je bijvoorbeeld met schulden van de opleiding komt, sta je heel anders in de arbeidsmarkt dan iemand zonder schulden.” Voor jongeren op de praktijkschool is financiële educatie volgens Kathy nog urgenter dan in ander voortgezet onderwijs. “Kinderen op onze school zijn vaak kwetsbaar en verdienen gelijke kansen.” 

Tikkie

Het lesprogramma Een drankje op het terras is afgestemd op de belevingswereld van de derdejaars. In vijf weken wordt het zorgvuldig opgebouwd. “Welk terras kies je, is er verschil in prijs, betaal je apart of samen? Stuur je elkaar dan een betaalverzoek, en hoe werkt dat dan? Dit soort vragen komen aan bod.” Aan het einde van de reeks gaan de leerlingen naar een terras om het drankje daadwerkelijk te drinken. 

Voor de zomervakantie is al een pilot gehouden, waarna een paar punten in het lesprogramma zijn aangepast. De afbeeldingen kloppen nu helemaal bij de inhoud. De lessen passen in het burgerschapsonderwijs, waar thema’s als wonen, werk en inkomen aan bod komen. “Juist dat mocht nog beter in ons onderwijs worden verankerd”, aldus Kathy. 

Duurzaam

Momenteel ontwikkelt Geld-Wijs, die het lesprogramma in samenspraak met de scholen en JINC heeft gemaakt, lesmateriaal gericht op de twee andere onderwerpen: werk & inkomen en 18- en 18+. Voor dit laatste thema brengen jongeren onder ander een bezoek aan het budgetloket van Amaryllis, een andere samenwerkingspartner die nauw betrokken is bij financiële educatie.

Ook is er vanuit JINC financiële educatie voor groep 8 van de basisscholen in Leeuwarden Oost in samenwerking met Deloitte en Rabobank. “Hierbij maken we gebruik van lesmateriaal dat Deloitte heeft ontwikkeld samen met uitgeverij Zwijnen en het Nibud. Dit lespakket heet het nationaal geldexamen. Al dit lesmateriaal kan steeds opnieuw gebruikt worden en de eigen docenten geven de lessen. Het is daarmee ook een duurzame aanpak.”

Belevingswereld

Het is nog te vroeg om grote effecten van het lesprogramma vast te stellen maar Kathy en Bianca hopen dat er een fundament wordt gelegd en schulden worden voorkomen. “Ik zie nu wel kwartjes vallen, en vooral dat kinderen het leuk vinden”, zegt Kathy. “En niet alleen theorie maar het geleerde in de praktijk brengen. Het drankje op het terras is een mooie feestelijke afsluiting. Ik hoop dat ze met trots terugkijken.”

Dit keer is het thema: Hoe verrijk je het voortgezet onderwijs (VO)? De kracht van meer dan alleen leren in het VO. Wat kun je doen om het aanbod voor leerlingen op het VO rijker, leuker en uitdagender te maken? En wat voor effect heeft dat op de ontwikkeling van leerlingen?

Welke ervaringen zijn er inmiddels in oost met het aanbieden van extra ontwikkeltijd? Wat is de eerste stap en hoe zorg je voor een blijvend en gevarieerd aanbod als VO-school? Daarover gaan we deze middag in gesprek met partners, professionals, vrijwilligers en bewoners uit de wijken van oost.

Het doel van extra ontwikkeltijd is om leerlingen breed kennis te laten maken met diverse sporten en activiteiten. Zo kunnen ze ontdekken wat ze écht leuk vinden of waar ze goed in zijn. Daarnaast hebben niet alle leerlingen de mogelijkheid om in hun vrije tijd deel te nemen aan sport of activiteiten.

Ervaringen delen

Tijdens deze middag deelt Piter Jelles De Brêge, een VO-school voor praktijkonderwijs, haar ervaringen met het aanbieden van extra ontwikkeltijd tijdens pauzes én na schooltijd. Hoe heeft De Brêge het extra aanbod ingeregeld en waar lopen zij tegenaan? Maar vooral ook heel belangrijk; hoe ervaren leerlingen het extra aanbod én wat voor effect heeft een breder aanbod op de ontwikkeling van leerlingen?

Meer informatie en aanmelden

Ben je er bij? Meld je dan uiterlijk 24 oktober aan via onderstaande knop!